EDTA | Etilendiamintetraasetik Asit

EDTA (Etilendiamintetraasetik Asit) Genel Bilgileri

• Kimyasal İsmi: Etilendiamintetraasetik asit
• INCI Name: EDTA
• İnci İsmi: EDTA, Disodium EDTA, Tetrasodium EDTA
• Genel Ticari İsim EDTA, Versene, Sequestrene
• İngilizce İsim: Ethylenediaminetetraacetic acid
• Türkçe İsim: Etilendiamintetraasetik asit
• CAS No: 60-00-4
• EC No: 200-449-4
• IUPAC No: 2-[2-[Bis(carboxymethyl)amino]ethyl-(carboxymethyl)amino]acetic acid

---

1. EDTA  (Etilendiamintetraasetik Asit) Kısa Tanımı

EDTA, yani etilendiamintetraasetik asit, güçlü bir şelatlama ajanıdır. Metal iyonlarını bağlama yeteneği sayesinde su arıtma, kozmetik, gıda ve ilaç sanayisinde geniş bir kullanım alanına sahiptir.

EDTA (Etilendiamintetraasetik asit), dört karboksilik asit grubu ve iki amin grubu içeren organik bir bileşiktir. Kimyasal formülü C10H16N2O8 olan bu bileşik, metal iyonlarını bağlama yeteneği nedeniyle güçlü bir şelatör ajan olarak bilinir. EDTA, su arıtma, kozmetik, gıda ve ilaç sanayisinde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Metal iyonları ile güçlü kompleksler oluşturması, EDTA’nın su yumuşatma, deterjanların etkinliğini artırma ve gıdaların raf ömrünü uzatma gibi birçok uygulamada kullanılmasını sağlar.

EDTA, 1930’larda Ferdinand Münz tarafından keşfedilmiştir ve o zamandan beri birçok endüstriyel ve tıbbi uygulamada vazgeçilmez bir bileşen haline gelmiştir. Moleküler yapısı, EDTA’ya metal iyonlarına bağlanma ve onları inaktif hale getirme yeteneği kazandırır, bu da onun çeşitli uygulamalarda kullanımını mümkün kılar.

---

2. EDTA (Etilendiamintetraasetik Asit) Kullanım Alanları ve Kullanım Oranları

EDTA, metal iyonlarını şelatlama yeteneği nedeniyle birçok endüstride yaygın olarak kullanılmaktadır. İşte EDTA’nın başlıca kullanım alanları ve bu alanlarda yaygın kullanım oranları:

Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri

• Kullanım Alanı: Şampuanlar, saç kremleri, cilt bakım ürünleri, diş macunları, sabunlar ve makyaj ürünlerinde stabilizatör ve koruyucu olarak kullanılır.
• Kullanım Oranı: Genellikle %0.01 ile %0.1 arasında değişir. Bu oran, ürünün formülasyonuna ve amaçlanan etkisine bağlı olarak ayarlanabilir.

Gıda Endüstrisi

• Kullanım Alanı: Gıda katkı maddesi olarak, renk koruyucu ve koruyucu olarak kullanılır. EDTA, özellikle konserve gıdalarda ve içeceklerde metal iyonlarını bağlayarak oksidasyonu önler.
• Kullanım Oranı: Gıda ürünlerinde kullanım oranları genellikle 25-800 ppm (milyonda parça) arasındadır. FDA, belirli gıdalarda maksimum kullanım limitlerini belirlemiştir.

İlaç Endüstrisi

• Kullanım Alanı: İlaç formülasyonlarında stabilizatör ve koruyucu olarak kullanılır. Özellikle enjeksiyon çözeltilerinde, göz damlalarında ve topikal kremlerde yaygındır.
• Kullanım Oranı: İlaç formülasyonlarında kullanım oranları genellikle %0.01 ile %0.1 arasındadır.

Su Arıtma

• Kullanım Alanı: Su arıtma tesislerinde metal iyonlarını uzaklaştırmak ve suyun sertliğini azaltmak için kullanılır. EDTA, ağır metallerin şelatlanması için etkilidir.
• Kullanım Oranı: Su arıtma proseslerinde kullanım oranları, suyun kirlilik düzeyine ve arıtma sisteminin gereksinimlerine bağlı olarak değişir. Genellikle %0.005 ile %0.1 arasında kullanılır.

Temizlik Maddeleri

• Kullanım Alanı: Deterjanlar, bulaşık deterjanları ve çamaşır deterjanlarında, suyun sertliğini azaltmak ve temizlik maddelerinin etkinliğini artırmak için kullanılır.
• Kullanım Oranı: Temizlik maddelerinde kullanım oranları %0.05 ile %0.2 arasında değişebilir.

Tarım ve Bahçecilik

• Kullanım Alanı: Tarımsal uygulamalarda, bitkilerin metal iyonlarını absorbe edebilmesi için gübrelerde kullanılır. EDTA, mikro besinlerin şelatlanması için etkilidir.
• Kullanım Oranı: Tarım ürünlerinde kullanım oranları, spesifik bitki besin ihtiyaçlarına ve toprak koşullarına bağlı olarak değişir. Genellikle %0.01 ile %0.05 arasında kullanılır.

Endüstriyel Uygulamalar

• Kullanım Alanı: Kağıt ve tekstil endüstrisinde, metal iyonlarını kontrol altında tutmak ve ürün kalitesini artırmak için kullanılır.
• Kullanım Oranı: Endüstriyel uygulamalarda kullanım oranları %0.1 ile %0.5 arasında değişebilir.

EDTA’nın kullanım oranları, belirli bir uygulama için optimize edilirken, ürün güvenliği ve etkinliği dikkate alınarak belirlenir. Farklı formülasyonlarda ve endüstrilerde kullanılan EDTA miktarları, belirli ihtiyaçlara ve düzenleyici kısıtlamalara göre uyarlanabilir.

---

3. EDTA Fiziksel Özellikleri

• Fiziksel Durum: Katı (genellikle beyaz kristal toz)
• Renk: Beyaz
• Koku: Kokusuz
• Tat: Hafif asidik
• Yoğunluk: 0.86 g/cm³
• Erime Noktası: 250 °C
• Kaynama Noktası: Uygulanabilir değil (termodekompozisyon)

---

4. EDTA Kimyasal Özellikleri ve Molekül Formülü

• Kimyasal Formül: C10H16N2O8
• Kimyasal Grup: Amino asit türevleri
• pH Değeri: 4.0 – 5.0 (1% sulu çözeltisi)
• Kimyasal Reaktivite: Çoğu metal iyonları ile şelat oluşturur.

---

5. EDTA Diğer İsimleri

• Türkçe Diğer İsimler: EDTA, Etilendiamintetraasetik asit
• İngilizce Diğer İsimler: Ethylenediaminetetraacetic acid, Disodium EDTA, Tetrasodium EDTA

---

6. Yararlı Linkler

PubChem (nih.gov) Linki

---

7. EDTA Güvenlik ve Depolama Bilgileri

Güvenlik Bilgileri:

• Göz ve cilt ile temastan kaçının.
• Solunması durumunda solunum yollarında tahrişe neden olabilir.
• Yutulması durumunda zararlı olabilir.
• Güvenlik gözlükleri, eldivenler ve koruyucu giysi kullanın.

Depolama Bilgileri:

• Serin, kuru ve iyi havalandırılan bir yerde saklayın.
• Orijinal kapalı ambalajında saklayın.
• Gıda maddelerinden uzak tutun.

8. EDTA (Etilendiamintetraasetik Asit) Hakkında Dikkat Çekici Bilgiler

Güçlü Şelatör Özelliği:

• EDTA, dört karboksilik asit grubu ve iki amin grubunu içeren yapısı sayesinde, özellikle Ca²⁺, Mg²⁺ ve diğer ağır metal iyonlarıyla çok güçlü şelat kompleksleri oluşturur. Bu özelliği, onu birçok endüstride vazgeçilmez kılar.

Tarihi ve Keşfi:

• EDTA, 1930’larda Ferdinand Münz tarafından keşfedilmiştir. O zamandan beri, metal iyonlarını bağlama yeteneği nedeniyle geniş bir kullanım alanı bulmuştur.

Çevresel Güvenliği:

• EDTA, biyolojik olarak parçalanabilir ve çevre dostu bir kimyasaldır. Su ortamında uzun süre kalmaz ve genellikle mikroorganizmalar tarafından parçalanır.

Kozmetik ve Kişisel Bakımda Kullanımı:

• EDTA, cilt bakım ürünlerinde, şampuanlarda ve makyaj malzemelerinde metal iyonlarını bağlayarak ürünlerin stabilitesini artırır. Bu, ürünlerin raf ömrünü uzatır ve cilt üzerindeki metal kalıntılarını nötralize eder.

Gıda Endüstrisinde Kullanımı:

• Gıda katkı maddesi olarak, özellikle asitli meyve suları, konserve gıdalar ve süt ürünlerinde metal iyonlarını bağlayarak oksidasyonu ve renk değişimini önler. Bu, gıdaların tazeliğini ve güvenliğini artırır.

İlaç Sanayisinde Rolü:

• EDTA, tıbbi tedavilerde, özellikle ağır metal zehirlenmeleri tedavisinde kullanılır. Ağız yoluyla alınan EDTA, vücutta bulunan zararlı metal iyonlarını bağlayarak idrar yoluyla atılmasını sağlar.

Su Arıtma Sistemlerinde Kullanımı:

• Su arıtma tesislerinde, EDTA suyun sertliğini azaltmak için kullanılır. Ayrıca, endüstriyel atık suların arıtılmasında da ağır metallerin giderilmesinde etkilidir.

Endüstriyel Uygulamalarda Etkinliği:

• Kağıt ve tekstil endüstrilerinde, ürün kalitesini artırmak ve proseslerin verimliliğini sağlamak amacıyla kullanılır. Özellikle kağıt üretiminde kalsiyum ve magnezyum iyonlarını kontrol altında tutar.

Yüksek pH Stabilitesi:

• EDTA, geniş bir pH aralığında stabil kalabilme özelliğine sahiptir. Bu, onu hem asidik hem de bazik ortamlarda etkili kılar.

Toksikoloji ve Güvenlik:

• EDTA, genellikle güvenli bir kimyasal olarak kabul edilir, ancak yüksek konsantrasyonlarda tüketildiğinde veya uzun süre maruz kalındığında bazı yan etkiler gösterebilir. Bu nedenle, kullanımda belirli sınırların ve güvenlik önlemlerinin alınması önemlidir.

Hammadde Ürün Listemiz